ကမ ၻာ့အေမြအနွစ္ စာရင္း၀င္ ပ်ဴ

ပ်ဴ (the pyu)
************

ဒီပ်ဴေတြေၾကာင့္ပဲ က်ြန္ေတာ္တုိ႕ႏုိင္ငံ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္ဇြန္လမွာ ကမၻာ့
အေမြအႏွစ္ရခဲ႕တာျဖစ္ပါတယ္ သူတုိ႕ရဲ႕ႀကိဳးစားအားထုတ္ခဲ႕မႈေတြက
ယေန႕က်ြန္ေတာ္တုိ႕ျမန္မာျပည္အတြက္ ကမၻာ့အေမြႏွစ္နဲ႕ထုိက္တန္ဖုိ႕
အေၾကာင္းတရားေတြပါပဲ သူတုိ႕ဟာႀကံရည္ ဖန္ရည္ျမင့္မားသူေတြျဖစ္
လုိ႕အေရွ႕ေတာင္အာရွရဲ႕လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္းႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္က ၿမိဳ႕ျပ
ထူေထာင္ႏုိင္ခဲ႕ၿပီး ဗုဒၶဘာသာကုိလည္း ခိုင္မာေတာင့္တင္းေအာင္ပႏၷက္
ခ်ႏုိင္ခဲ႕တဲ႕တစ္ခုထည္းေသာေဒသျဖစ္ပါတယ္ ဒီအခ်က္တစ္ခုထည္းနဲ႕
တင္ ကမၻာ့အေမြအႏွစ္ရရွိဖုိ႕အခြင့္အေရးကမ်ားစြာရွိေနပါတယ္ပ်ဴလူမ်ိဳး
ေတြဟာၿမိဳ႕ျပတည္ေထာင္ဖုိ႔အတြက္ေနရာေရြးခ်ယ္ၾကရာမွာ အင္မတန္
လိမၼာပါးနပ္စြာနဲ႕မဟာဗ်ဴဟာ နည္းဗ်ဴဟာက်က်ေရြးခ်ယ္တတ္ၾကပါ
တယ္ က်ြန္ေတာ္တုိ႕ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္းမွာဧရာဝတီျမစ္ကုိေက်ာေထာက္
ေနာက္ခံထားလုိ႕  သူ႕ထံဆက္သြယ္လာမယ့္ ျမစ္အသြယ္သြယ္ ေခ်ာင္း
အသြယ္သြယ္ကၾကားထည္းကျမစ္ဝွမ္းလြင္ျပင္ အသြယ္သြယ္က ပ်ဴလူ မ်ိဳးမ်ားအတြက္ၿမိဳ႕ျပတည္ေဆာက္ႏုိင္ဖုိ႕ေရြးခ်ယ္အသုံးျပဳရတဲ့ဗ်ဴဟာ တစ္ခုဆုိရင္ မမွားပါဘူး ေတြ႕ရွိ တူးေဖာ္သုေတသနျပဳထားတဲ႕ပ်ဴၿမိဳ႕
ေဟာင္းေတြရဲ႕ Settlement pattern ကုိေလ့လာတဲ႕အခါ ဟန္လင္းၿမိဳ႕ေဟာင္းက မူးျမစ္ဝွမ္းလြင္ျပင္ မုိင္းေမာက ေက်ာက္ဆည္ ဗိႆႏုိးက ယင္းလြင္ျပင္ သေရေခတၱရာက နဝင္းလြင္ျပင္ စတာေတြကုိ
အေျချပဳတည္ေဆာက္ထားတာေတြ႕ရွိရပါတယ္ လြင္ျပင္ေတြဟာ သူတုိ႔
ၿမိဳ႕ျပတည္ေဆာက္မႈအတြက္ အေရးပါလွတဲ႕ အစိတ္အပုိင္းပဲျဖစ္ပါ
တယ္ ေရစီမံခန္႕ခြဲမႈအတြင္း ဒီလြင္ျပင္ေတြဟာ အစားအစာထုတ္လုပ္မႈ
နဲ႕ ၿမိဳ႕ျပလုံၿခံဳေရးအစီအမံမ်ားထိ အသုံးဝင္ပါတယ္ သြားလာပုိ႕ေဆာင္
ေရးနဲ႕ဘာသာေရးပြဲလမ္းမ်ားအတြက္ တစ္စတစ္စ အသုံးခ်မႈပုံစံ အမ်ိဳး
မ်ိဳးနဲ႕ရွည္လ်ားလွတဲ႕ပ်ဴေခတ္ႀကီးတစ္ေလ်ာက္လုံး ပုံစံေတြေျပာင္းၿပီး
အသုံးခ်ခဲ႕ၾကပါတယ္ ပ်ဴေခတ္ရဲ႕ ဘာသာေရး လူမူေရး ႏုိင္ငံေရးအစစ
အေအာင္ျမင္ဆုံး အခ်ိန္က ေအဒီ၅ရာစုက စႏုိင္မယ္လုိ႕ယူဆႏုိင္ပါ
တယ္ ဒါအေထာက္အထားကုိ သေရေခတၱရာ တူးေဖာ္သုေတသနျပဳ
ခ်က္မ်ားကေထာက္ခံေပးပါတယ္ တူးေဖာ္သုေတသန ျပဳလုပ္တဲ႕အ
ေဆာက္အုံရဲ႕ေျမလႊာအတြင္းနဲ႕အရုိးအုိးအတြင္းက မီးေသြးစေတြကုိ
စစ္ေဆးတဲ႕ဓါတ္ခြဲခန္းအေျဖမ်ားအရ AD ၅ရာစုနဲ႕ ၇ရာစု ဆုိတဲ႕အေျဖ
ကမ်ားပါတယ္ ဒီအေျဖေတြေပးတဲ႕အေဆာက္အုံေတြက သေရေခတၱရာ
ၿမိဳ႕ႀကီးတုိးခ်ဲ႕ၿပီးမွ တည္ေဆာက္ခဲ႕ၾကတဲ႕အေဆာက္အုံမ်ားစီကရရွိခဲ႕
တာမ်ားပါတယ္ ဗိႆႏုိးနဲ႕ႏႈိင္းယွဥ္ရင္ သေရေခတၱရာရဲ႕ယခုေျမျပင္မွာ
ရွိေနတဲ႕ယဥ္ေက်းမႈအခင္းအက်င္းက မ်ားစြာကြာျခားလြန္းလွပါတယ္
သေရေခတၱရဲ႕မုိးပ်ံေနတဲ႕ ေစတီႀကီးေတြျဖစ္ၾကတဲ႕ ေဘာေဘာႀကီး
ဘုရားမာနဲ႕ ဘုရားႀကီးေစတီေတြက သေရေခတၱရာ ပ်ဴေတြရဲ႕ဘာသာ
ေရးအေပၚဆက္လက္ ေအာင္ျမင္ေနမႈမ်ားက အျခားေသာ ဗိႆႏုိး ဟန္လင္း မုိင္းေမာ ပ်ဴၿမိဳ႕မ်ားထက္ သာလြန္ေနပါတယ္ ဒါဟာ ပ်ဴေခတ္ရဲ႕ေနာက္ဆုံးကာလေတြအထိ သေရေခတၱရာ သယ္ေဆာင္
သြားခဲ႕တယ္ဆုိတဲ႕အခ်က္ပါပဲ ပ်ဴၿမိဳ႕ေဟာင္းေတြမွာ ၿမိဳ႕ရုိးတည္
ေဆာက္မႈေတြက တစ္ပုံစံထည္းျဖစ္ပါတယ္ ဒါေပမယ့္ ဗိႆႏုိး နဲ႕ဟန္
လင္းက ပုိလုိ႕ဆင္တူပါတယ္ ဝင္ေပါက္ေတြက တူလြန္းပါတယ္ ဒါ
ေပမယ့္ ဟန္လင္းၿမိဳ႕ဝင္ေပါက္တည္ေဆာက္မႈ လက္တံတည္ေဆာက္မႈ
ေတြကနဲနဲရႈပ္ေထြးစျပဳလာပါတယ္ မုိင္းေမာရဲ႕ရွားရွားပါးပါးရွိထားတဲ႕
ကုန္းအမွတ္၁၈ အေရွ႕ဘက္ၿမိဳ႕ဝင္ေပါက္က ဗိႆႏုိးက ၿမိဳ႕ဝင္ေပါက္
ထက္ေတာင္ပုိလုိ႕ရုိးရွင္းေနတယ္ သေရေခတၱရာကေတာ့ အဆင့္
အတန္းအေတာ္ျမင့္ေနပါၿပီ သေရေခတၱရာရဲ႕နန္းေတာ္ရာဟာ ၆၆ ဧက
က်ယ္ဝန္းၿပီး ေဒါင့္မွန္စတုဂံပံု တစ္ပတ္လည္လုံး အတြင္းက်ဳးံထည့္ၿပီး
တည္ေဆာက္ထားတဲ႕အဆင့္ေရာက္ေနပါၿပီ ဒီအဂၤါရပ္က အျခားပ်ဴၿမိဳ႕
ေဟာင္းမ်ားမွာ မေတြ႕ရပါဘူး နန္းေတာ္ရာအတြင္းမွာေတာ့ ထပ္မံၿပီး
တံတုိင္းမ်ားပုိင္းျခားထားတာ သေရေခတၱရာမွာေရာဗိႆႏုိးမွာေရာ ပုံစံ
အတူတူပါပဲ ဒါေပမယ္ သေရေခတၱရာရဲ႕တံတုိင္းေတြကုိ ပုိမုိထုထည္
ႀကီးမားလာပါၿပီ ပ်ဴေတြဟာ ဘာသာေရးအေဆာက္အုံနဲ႕နန္းေတာ္ရာ
အေဆာက္အုံေတြကလြဲလုိ႕ အျခားလူေနထုိင္တဲ႕အေဆာက္အုံမ်ားကုိ
အုတ္အေဆာက္အုံနဲ႕အသုံးမျပဳၾကပါဘူး သစ္ေတြ ဝါးေတြနဲ႕သာ ေနထုိင္ၾကပုံရပါတယ္ ပ်ဴၿမိဳ႕ေဟာင္းမ်ားရဲ႕တစ္ခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ အုတ္အေဆာက္အုံကုန္းေတြမရွိပဲ အုိးျခမ္းကြဲ အႏွံ႕အျပားေျမျပင္ျပင္မွာ
ပ်ံ႕က်ဲေနတဲ့ေနရာေတြမ်ားစြာရွိပါတယ္ပ်ဴေတြရဲ႕လူေနထုိင္မႈအစစ္အမွန္
social pattern ကုိသိျခင္ရင္ ဒီေနရာေတြကုိ အုတ္အေဆာက္အုံမ
ရေပမယ့္ ေျမလႊာတစ္ခုျခင္း သူ႕ရဲ႕အလႊာလုိက္ေပၚလာမယ့္ ေျမလႊာနဲ႔
အျခားဆက္စပ္မႈ locus ေတြကုိ အဓိပၸါယ္ျပန္ႏုိင္ျခင္းျဖင့္ သိရွိႏုိင္
ပါတယ္ တစ္ခ်ိဳ႕ေနရာေတြမွာ သံမယ္န အရြယ္မ်ိဳးစုံေတြ႕ရလုိ႕ သစ္ဝါး
ေတြကုိ စေရြးေဖာက္ထည့္ၿပီးသံမယ္နအနဲငယ္နဲ႕ထိန္းလုိ႕ေဆာက္
လုပ္ေနထုိင္တယ္လုိ႕ဆုိပါတယ္ ပ်ဴေတြေနအိမ္ေဆာက္ဖုိ႕ ယခုေခတ္
လုိ သံေခ်ာင္းလိႈင္လိႈင္ေတာ့ မသုံႏုိင္ခဲ႕ပါဘူး ဘာလုိ႕လည္းဆုိရင္ ဒီလုိ
အုိးျခမ္းကြဲေတြႀကီးပဲရွိတဲ႕ habitation area ေတြမွာသံမယ္နေတြ႕
တာအေတာ္ေလးနဲပါတယ္ေတြ႕ေတာ့ေတြ႕ပါတယ္ မ်ားေသာအားျဖင့္
ေတာ့ပ်ဴေတြဟာသံထည္ပစၥည္းေတြကုိနည္းလမ္းႏွစ္ခုနဲ႕အသုံးခ်ခဲ႕ပုံ
ရပါတယ္ တစ္ခုက ယုံၾကည္မႈနဲ႕ က်န္တစ္ခုကအေဆာက္အုံေတြမွာ တကယ္အသုံးျပဳခဲ႔တယ္လယ္ယာစုိက္ပ်ိဳးေရးပစၥည္းေတြျပဳလုပ္တယ္ လက္နက္ကရီယာေတြအျခားသူတုိ႔ေန႕စဥ္ဘဝမွာလုိအပ္တဲ႔ပစၥည္းေတြ
လုပ္ၾကပါတယ္ အထူးသျဖင့္ ပ်ဴေျမလႊာ ဒါမွမဟုတ္ အရုိးအုိးေတြ
အတြင္းမွာ ေတြ႕ရတဲ႕ ဓါးေတြက ဦးခ်ိဳးထားတဲ႕ဓားေတြမ်ားပါတယ္
သေရေခတၱရာကုန္းအမွတ္ ၃၂ တူးေဖာ္တဲ႕အခါ အေဆာက္အုံပႏၷက္
ပတ္လည္နဲ႕ေလွခါးေဘးေတြမွာ အရုိးအုးိေတြထြက္လာပါတယ္ ပုံစံက
သပိတ္ပုံေတြပါ အထည္းမွာအရုိးအပုိင္းအစေတြနဲ႕အတူ ဓားအက်ိဳး
ေတြကုိေတြ႕ရွိရပါတယ္ ဒီအတုိင္းအလြတ္ေတြ႕ရတဲ႕ဓါးအရွည္ တုိက္ပြဲ
ဝင္တဲ႕ဓါးမ်ိဳးေတာ့ တူးေဖာ္မႈတစ္ေလ်ာက္မေတြ႕ရေသးပါဘူး ဒါေပမယ့္
လွံသြားပုံစံေတာ့အေတြ႕ရမ်ားပါတယ္ စစ္မက္ေရးရာနဲ႕ပတ္သက္လုိ႕
ဟန္လင္းတူးေဖာ္ေရးမွာ သံေညွာင့္ေတြအေတြ႕ရမ်ားပါတယ္ ဒါ့ျပင္
ဟံလင္းရဲ႕တံခါးဝင္ေပါက္လက္တံေတြရဲ႕ ေဘးနဲ႕ ေဒါင့္ေတြမွာ ပစ္လုိ႕
ရတဲ႕ေက်ာက္အပုံလုိက္ေတြ႕ရပါတယ္ ဟံလင္းရဲ႕ကုန္းအမွတ္ ၃၁ နဲ႕
၃၃မွာေတြ႕ႏုိင္ပါတယ္ ဒါေၾကာင့္ မူးျမစ္ဝွမ္းမွာရွိခဲ႕တဲ႕ဟန္လင္းဟာ
ပ်ဴေတြအတြက္သိပ္ၿပီးၿငိမ္းခ်မ္းခဲ႕ပုံမရပါဘူး ဟန္လင္းရဲ႕ပ်ဴအေဆာက္
အုံေတြနဲ႕ပ်ဴေခတ္ဆုိင္ရာ အုိးေတြ အရုိးအုိးေတြ ေတြ႕ရွိရမႈကဟန္လင္း
ရဲ႕ယခုေျမလႊာေအာက္ ၁၀ ေပနဲ႕ေပ ၃၀ ၾကား မွာရွိတဲ႕သံေခတ္
အေထာက္အထားေတြေလာက္မရရွိခဲ႕ပါဘူး ေတြ႕လုိက္ရင္ ပ်ဴေခတ္
အုိးအင္ခြက္ေရာက္ေတြထက္ သံေခတ္ ေျမထည္အုိးေတြကုိပုိမ်ားပါ
တယ္ ေျပာခ်င္တာကေတာ့လဟန္လင္းပ်ဴေတြဟာ အေစာပုိင္းတည္
ေထာင္မႈမွာ စစ္မက္အေၾကာင္းတစ္ခုေၾကာင့္ သိပ္တုိးတက္ခဲ႕ပုံမရပါဘူး
သေရေခတၱရာထက္လည္းေစာႏုိင္ပါတယ္ ဗိႆႏုိးရဲ႕အခ်ိန္ေတြက ဟန္လင္းနဲ႕မတိန္းမယိမ္းပါပဲ ဒီအခ်ိန္က သေရေခတၱရာရဲ႕အေစာပုိင္း
ကာလေတြျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္ ယခုက်ြန္ေတာ္နင္းေနတဲ႕အေပၚရံအလႊာ
ေတာ့မဟုတ္ေလာက္ပါဘူး အေရးအခင္း ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ေရႊေတြက်င္စဥ္
တုန္းက နန္းေတာ္ရာရဲ႕ယခုေျမျပင္ေအာက္ ေပ ၂၀ေလာက္မွာ အုတ္ရုိးတန္းႀကီးေတြေတြ႕ခဲ႕သူေတြရွိခဲ႕ၿပီး က်ြန္ေတာ္ကုိယ္တုိင္လည္း
၁၉၉၇ ခုႏွစ္နန္းေတာ္ရာၿမိဳရုိးေျမာက္ဘက္ဝင္ေပါက္တူးေဖာ္စဥ္က ဒီက်င္းထည္းေခ်ာ္က်ရင္းအုတ္ရုိးတန္းႀကီးေတြေတြ႕ခဲ႕ရပါတယ္ ဒီအေထာက္အထားေတြဟာ ပ်ဴေခတ္ရဲ႕အေစာပုိင္းကာလမ်ားဆီကုိ အေရာက္ပုိ႕ေဆာင္ေပးမယ့္ အခုိင္အမာဆုံး အေထာက္အထားပဲျဖစ္ပါတယ္။

#KMW